درمان سریع فشار چشم

اصطلاح فشار چشم شاید برای شما هم آشنا باشد؛ احتمالا با افرادی در ارتباط بوده اید که میگویند فشار چشم دارند. البته باید توجه داشته باشید که همه ی ما فشار چشم داریم! اما آنچه که معمولا از آن به عنوان فشار چشم یاد می شود، فشار بیش از حد بالای چشم است.

در این مقاله همراه ما  باشید تا با تعریف فشار بالای چشم، تشخیص آن و درمان آن آشنا شوید. فشار بالای چشمی (Ocular hypertension) به این معنی است که فشار داخل چشم شما بالاتر از حد طبیعی است، اما هنوز هیچ آسیبی به عصب بینایی شما وارد نشده است. در صورت ابتلا به فشار بالای چشم شما باید به پزشک مراجعه کنید و توصیه‌های مربوط به داروها و معاینات منظم چشم را دنبال کنید تا از پیش روی بیماری جلوگیری کنید و جلوی آسیب به عصب های بینایی را بگیرید.

فشار بالای چشمی چیست؟

فشار بالای چشمی به فشار بالای داخل چشم اشاره دارد.  فشار چشم ناشی از حضور مایعات درون چشم به خصوص مایع زلالیه هست که حضور این فشار برای سلامت چشم و حفظ شکل چشم ضروری ست اما زمانی که این فشار به دلیل نارسایی در تخلیه ی این مایعات از حد نرمال بالاتر بود موجب ابتلا به فشار چشم بالا می شود.

به بیان دیگر، چشم‌های شما دائماً مایعی شفاف به نام زلالیه تولید می‌کنند که در جلوی چشم شما جریان دارد و سپس تخلیه می‌شود. به طور معمول، مقدار مساوی وارد و خارج می‌شود. اگر مایع در زمان مناسب از چشم شما خارج نشود، فشار داخل چشمی شما افزایش می‌یابد.

فشار چشم طبیعی 11 تا 21 میلی‌متر جیوه است. اگر فشار چشم شما در یک یا هر دو چشم در دو یا چند مراجعه به پزشک، بالاتر از 21 میلی‌متر جیوه باشد، ممکن است فشار بالای چشمی داشته باشید. فشار بالای چشمی دو طرفه در هر دو چشم اتفاق می‌افتد در حالی که فشار بالای چشمی یک طرفه به این معنی است که فشار فقط در یک چشم بالا است.

تفاوت بین فشار بالای چشمی و گلوکوم (آب سیاه) چیست؟

فشار بالای چشمی مرحله ای قبل از ابتلا به گلوکوم (آب سیاه) است و فشار بالای چشمی می‌تواند در نهایت باعث گلوکوم شود. گلوکوم زمانی اتفاق می‌افتد که فشار چشمی بالا به عصب بینایی آسیب می‌رساند. این اعصاب در هر دو چشم مستقیماً به مغز شما متصل می‌شوند و سیگنال‌های الکتریکی را منتقل می‌کنند که مغز شما آنها را به تصاویر تبدیل می‌کند. اگر گلوکوم درمان نشود، ممکن است منجر به از دست رفتن بینایی بشود.

عوامل خطر فشار بالای چشمی چیست؟ چه مواردی شما را در معرض ابتلا به فشار بالای چشم قرار می دهد؟

منظور از عامل خطر، هر عامل خاصی است که احتمال ابتلا به بیماری را افزایش می‌دهد. برخی از عوامل خطر مانند سن، ژنتیک، قومیت یا ابتلا به بیماری دیگر قابل تغییر نیستند. عوامل خطر فشار بالای چشمی و ابتلا به گلوکوم شامل داشتن شرایط دیگری مانند موارد زیر است:

• فشار خون بالا (هایپرتانسیون)
• فشار خون پایین (هایپوتانسیون)
• دیابت
• نزدیک‌بینی شدید (میوپی)
• قرنیه مرکزی نازک‌تر
• خونریزی در سر عصب بینایی (Optic disk hemorrhage)

داشتن سندرم پراکندگی رنگدانه (pigment dispersion syndrome) یا سندرم پوسته پوسته شدن کاذب (pseudoexfoliation syndrome) نیز می‌تواند خطر ابتلا به فشار بالای چشمی را افزایش دهد. در سندرم پراکندگی رنگدانه، رنگدانه از قسمت رنگی چشم شما (عنبیه) پوسته پوسته می‌شود. این ذرات می‌توانند سیستم تخلیه ی زلالیه در چشم شما را مسدود کنند. در سندرم پوسته پوسته شدن کاذب، پوسته‌های پروتئین می‌توانند در اندام‌های شما، از جمله چشمان شما، تجمع پیدا کنند.

سایر عوامل خطر فشار بالای چشم عبارتند از:

• سن بالای ۴۰ سال
• سابقه خانوادگی گلوکوم یا فشار بالای چشم
• سیاه پوست یا اسپانیایی تبار بودن
• مصرف داروهای استروئیدی (کورتونی) برای مدت طولانی
• سابقه آسیب دیدگی چشم یا جراحی چشم

درمان سریع فشار چشم

علائم و علل ایجاد فشار چشم بالا

علائم و نشانه‌های فشار بالای چشمی چیست؟

نکته‌ی جالب در مورد فشار بالای چشمی این است که عموماً علائمی ایجاد نمی‌کند. به همین دلیل معاینات منظم چشم بسیار مهم است. پزشک شما می‌تواند هنگام انجام آزمایش تشخیص دهد که آیا فشار داخل چشم شما بالا است یا خیر. در برخی موارد، ممکن است با حرکت دادن چشم یا لمس کردن چشم‌هایتان احساس درد چشم کنید. اگرچه برخی از مشکلات چشمی ممکن است باعث سردرد یا سرگیجه شوند، اما سردرد و سرگیج معمولاً با فشار بالای چشمی اتفاق نمی‌افتد.

چه چیزی باعث فشار بالای چشمی می‌شود؟

علل فشار بالای چشمی شامل تولید بیش از حد مایع (زلالیه) یا انسداد یا مشکل دیگری در سیستم تخلیه چشم شما، به نام زاویه ی محفظه ی دامی (زاویه ی تخلیه) است. زاویه تخلیه در نزدیکی جلوی چشم شما قرار دارد که بین عنبیه و قرنیه قرار دارد. اگر زاویه تخلیه مسدود شود، باعث تجمع مایع و فشار می‌شود. علل این تجمع می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• زاویه تخلیه بسته است.
• محفظه قدامی باز است، اما به درستی تخلیه نمی‌شود. پوسته‌های رنگدانه یا پروتئین زاویه تخلیه را مسدود می‌کنند.
• سرطان چشم زاویه را مسدود می‌کند.
• آسیب چشمی قبلاً اتفاق افتاده است.

آیا استرس می‌تواند باعث فشار بالای چشمی شود؟

مطالعات اخیر نشان داده‌اند که استرس می‌تواند فشار داخل چشمی را افزایش دهد.

تشخیص و آزمایش‌ها  درمان سریع فشار چشم

فشار بالای چشمی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

چشم پزشک شما با معاینه کامل چشم شما شروع می‌کند. اگر پزشک مشکوک به فشار بالای چشمی باشد، ممکن است این آزمایش‌ها را نیز انجام دهد:

• گونیوسکوپی (gonioscopy): این آزمایش بررسی می‌کند که آیا سیستم تخلیه چشم شما (زاویه محفظه قدامی) به درستی کار می‌کند یا خیر. در این آزمایش از یک لنز مخصوص و نوعی میکروسکوپ به نام لامپ شکافی استفاده می‌شود.
• پاکیمتری (pachymetry): این آزمایش ضخامت قرنیه را اندازه‌گیری می‌کند.
• تونومتری (tonometry): این آزمایش فشار داخل چشم را اندازه‌گیری می‌کند.
• آزمایش میدان بینایی: این روشی برای بررسی میدان بینایی شماست.
• توموگرافی انسجام نوری (Optical coherence tomography): این آزمایش سلامت بافت عصب بینایی را بررسی می‌کند.

مدیریت و  درمان سریع فشار چشم

فشار بالای چشمی چگونه درمان می‌شود؟

داروهایی که برای کاهش فشار چشم شما توسط پزشک تجویز می‌شوند عبارتند از:

پروستاگلاندین‌ها مانند قطره ی لاتانوپروست (زالاتان) و بیماتوپروست (گلوکوپروست): از این قطره‌های چشمی یک بار در روز برای افزایش میزان مایع خروجی از چشم خود استفاده کنید.

بتابلوکرها مانند قطره ی تیمولول (اپتیمول) و بتاکسولول: ممکن است به شما گفته شود که از این نوع قطره چشمی یک یا دو بار در روز برای کاهش میزان مایع تولید شده استفاده کنید.

آگونیست‌های آلفا آدرنرژیک مانند قطره ی بریمونیدین (بریموگان): می‌توانید از این نوع دارو دو یا سه بار در روز برای کاهش میزان تولید و افزایش میزان خروج مایع زلالیه استفاده کنید.

مهارکننده‌های کربنیک انیدراز مانند قطره ی دورزولامید: می‌توانید از این نوع دارو دو یا سه بار در روز برای کاهش میزان تولید مایع زلالیه استفاده کنید.

عوامل میوتیک یا کولینرژیک مانند قطره و اینسرت چشمی پیلوکارپین: شما باید چهار بار در روز از این محصولات استفاده کنید. پزشکان در سال‌های گذشته این نوع محصول را بیشتر تجویز می‌کردند، اما اکنون آنها را کمتر تجویز می‌کنند. این عوامل خروج مایع از چشمان شما را افزایش می‌دهند.

مهارکننده رو کیناز مانند قطره ی چشمی ریپازودیل و نترازودیل (هنوز در ایران نیستند): این محصولات جدیدترین داروهای تایید شده برای فشار چشم هستند. در صورت استفاده یک بار در روز، تولید مایع زلالیه را کاهش می‌دهد.

مانند تمام داروها، این داروها نیز ممکن است عوارض جانبی ناخواسته‌ای مانند قرمزی یا سوزش چشم داشته باشند. در برخی موارد، اگر به داروهای تجویز شده پاسخ ندهید، ممکن است برای کاهش فشار چشم خود به جراحی نیاز داشته باشید. یکی از انواع این روش‌ها، ترابکولوپلاستی لیزری (trabeculoplasty) است که از لیزر برای باز کردن انسدادها استفاده می‌کند.

مدیریت و  درمان سریع فشار چشم

اگر فشار چشمی داشته باشم، چه انتظاری می‌توانم داشته باشم؟

پزشک می‌تواند این بیماری را درمان و کنترل کند. افرادی که فشار چشمی دارند، ممکن است در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به گلوکوم باشند، اما همه کسانی که فشار چشمی دارند، به طور خودکار به گلوکوم مبتلا نمی‌شوند.

پیشگیری از فشار چشم بالا

چگونه می‌توانم خطر ابتلا به فشار چشمی را کاهش دهم؟

بیشتر عوامل خطر فشار چشمی چیزهایی نیستند که بتوانید تغییر دهید. با این حال، می‌توانید با رعایت موارد زیر از سلامت چشمان خود مطمئن شوید:

• معاینه چشم: مهم است که برای معاینات منظم چشم وقت بگیرید و آنها را رعایت کنید. بهترین کار این است که مشکلات را در مراحل اولیه پیدا کنید.
• سیگار نکشیدن: سیگار نکشید. سیگار کشیدن برای چشمان شما مضر است. با پزشک خود در مورد کمک گرفتن برای ترک سیگار صحبت کنید.
• سلامت چشم: شما می‌توانید با موارد زیر از چشمان خود محافظت کنید:
• استفاده از عینک آفتابی
• استفاده از محافظ چشم هنگام کار یا شرکت در ورزش‌های تماسی (ورزش هایی که امکان برخورد افراد با هم هست)
• آگاهی از سابقه خانوادگی بیماری‌های چشمی مانند گلوکوم یا دژنراسیون ماکولا
• استراحت دادن به چشمان هنگام کار با صفحه نمایش
• جلوگیری از عفونت‌های چشمی، به خصوص اگر از لنزهای تماسی استفاده می‌کنید
• سلامت کلی: شما می‌توانید با حفظ سلامت خود به محافظت از چشمان خود کمک کنید:
• رژیم غذایی سالم داشته باشید. سبزیجات با برگ سبز تیره مانند کلم برگ، کلم پیچ و اسفناج را در رژیم غذایی خود بگنجانید. ماهی‌هایی که اسیدهای چرب امگا ۳ دارند مانند ماهی سالمون و ماهی تن را مصرف کنید.
• فعالیت بدنی داشته باشید. این می‌تواند به محافظت در برابر سایر مشکلات سلامتی کمک کند.
• سطح فشار خون، سطح کلسترول و سطح قند خون خود را پایدار نگه دارید.
• برای کاهش استرس خود اقداماتی مانند یوگا یا مدیتیشن انجام دهید (ورزش نیز یک تسکین دهنده خوب استرس است!).

پیشگیری از فشار چشم بالا

چه زمانی باید در مورد فشار بالای چشمی به پزشک مراجعه کنم؟

شما باید به دفعات توصیه شده توسط پزشک خود به پزشک مراجعه کنید. اگر ناراحتی یا درد غیرمعمول چشم دارید، یا ناراحتی‌ای که از بین نمی‌رود، همیشه باید با چشم‌پزشک خود تماس بگیرید. همچنین اگر علائم جدید یا بدتری در چشم‌هایتان دارید، باید با آنها تماس بگیرید.

کلام آخر درباره درمان سریع فشار چشم

معاینه منظم چشم برای همه مهم است، اما اگر فشار بالای چشم دارید، این موضوع اهمیت بیشتری پیدا میکند. همچنین استفاده از داروهایی که پزشک برای شما تجویز می‌کند به روشی که پزشک توصیه می‌کند، مهم است. با مراقبت مناسب، می‌توانید از پیشرفت فشار بالای چشم به آسیب عصب بینایی و از دست دادن بینایی جلوگیری کنید.

منبع:

https://my.clevelandclinic.org/